300-letnia proteza ze złota, miedzi i wełny odnaleziona w Polsce

W niedawno opublikowanym artykule w Journal of Archaeological Science: Reports przedstawiono fascynujące odkrycie dokonane przez polskich archeologów pracujących przy wykopaliskach kościoła św. Franciszka z Asyżu w Krakowie. To prawdopodobnie pierwsze tego typu odkrycie nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Mowa tu o prawie 300-letniej protezie medycznej, która służyła mężczyźnie z rozszczepem podniebienia, umożliwiając mu wygodniejsze życie z tą chorobą.

Rozszczep podniebienia: problem przez wieki

Rozszczep podniebienia to wada wrodzona, której efektem jest niezamykanie się podniebienia twardego lub miękkiego podczas ciąży. Współcześnie rozszczep podniebienia można skorygować chirurgicznie, jednak 300 lat temu nie było to możliwe. Zamiast tego, mężczyzna znalazł alternatywne rozwiązanie – unikalną protezę medyczną.

Proteza medyczna: konstrukcja i funkcja

Proteza, znana jako obturator podniebienny, została zaprojektowana tak, aby idealnie pasować do podniebienia mężczyzny, zastępując jego brakujące podniebienie twarde. Składa się ona z dwóch głównych części: metalowej płatki imitującej podniebienie twarde i wełnianej podkładki, która zapewnia komfort i stabilność protezy w jamie ustnej.

Podniebienie twarde pełni ważną rolę w procesach połykania, oddychania i mówienia. Proteza zapewniała nie tylko estetyczne wypełnienie brakującej części, ale także funkcjonalność, umożliwiając mężczyźnie normalne funkcjonowanie.

Skład protezy: luksusowe materiały z przeszłości

Badania składu protezy przeprowadzone przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego i spektroskopii rentgenowskiej wykazały, że główne składniki metalowe to miedź, złoto i srebro. To nietypowe połączenie materiałów wskazuje na wysoką wartość i znaczenie protezy dla użytkownika. Wełniana podkładka zawierała śladowe ilości jodku srebra, co sugeruje, że dodano go ze względu na jego właściwości antybakteryjne.

Wpływ protezy na życie mężczyzny

Choć trudno jest ocenić, jak dobrze proteza była dopasowana i jakie zapewniała uszczelnienie, wiadomo, że znacząco poprawiała komfort życia mężczyzny. Współczesne relacje pacjentów z podobnymi problemami zdrowotnymi wskazują, że stosowanie protezy może znacząco poprawić mowę i komfort podczas jedzenia.

Podsumowanie

Odkrycie tej unikalnej protezy medycznej rzuca nowe światło na historię medycyny w Polsce. Jest to świadectwo innowacyjności i kreatywności w rozwiązywaniu problemów zdrowotnych w przeszłości. Choć medycyna poczyniła ogromne postępy od czasów tego urządzenia, historia ta przypomina nam o trwałej potrzebie adaptacji i znajdowania rozwiązań w trudnych sytuacjach.

fot. Kościół św. Franciszka z Asyżu, ul. Franciszkańska 2, Stare Miasto, Kraków; autor: Zygmunt Put, Wikipedia; Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International, 3.0 Unported, 2.5 Generic, 2.0 Generic and 1.0 Generic license.