Najstarsza tabliczka mnożenia w Japonii odkryta w Narze

W 2001 roku archeolodzy dokonali przełomowego odkrycia w ruinach Pałacu Fujiwara, znajdującego się w prefekturze Nara, Japonia. Odkryty tam pasek drewna, początkowo niezwracający na siebie większej uwagi, okazał się jednym z najważniejszych znalezisk związanych z historią nauki w Japonii. Po latach badań ustalono, że jest to część najstarszej tabliczki mnożenia, datowanej na około 1300 lat. To wyjątkowe odkrycie rzuca nowe światło na rozwój wiedzy matematycznej w Japonii i jej związki z kulturami Chin i Korei. Historia ta jest również kluczowa dla zrozumienia roli, jaką matematyka odgrywała w administracji starożytnej Japonii.

Historia Pałacu Fujiwara i jego znaczenie

Pałac Fujiwara, położony na terenie dzisiejszej Kashihary, był pierwszą stolicą Japonii zbudowaną według chińskiego wzoru, co odzwierciedla silne wpływy kultury chińskiej w tamtym okresie. Stolicę przeniesiono tam w 694 roku z Asuki, co zostało odnotowane w kronice Nihon Shoki, jednym z najstarszych zapisów historycznych Japonii. Fujiwara-kyo pełniła rolę centrum władzy politycznej aż do 710 roku, kiedy to stolicę przeniesiono do Nary. Ruiny pałacu, mimo że przez wieki niszczały, nadal kryją wiele tajemnic dotyczących wczesnej historii Japonii, w tym właśnie fragmenty tabliczki mnożenia.

Odkrycie tabliczki mnożenia

Drewniany pasek o wymiarach 16,2 na 1,2 cm, odkryty na terenie Pałacu Fujiwara, początkowo nie przyciągnął większej uwagi archeologów. Znaleziony został w miejscu, gdzie prawdopodobnie mieściło się biuro strażników Emon-fu, odpowiedzialne za administrację i bezpieczeństwo. Badania wykazały jednak, że ten niepozorny fragment drewna to pozostałość jednej z najstarszych tabliczek mnożenia w Japonii, używanej w urzędach rządowych. Jej wiek szacuje się na okres od końca VII do początku VIII wieku, co czyni ją unikalnym artefaktem świadczącym o zaawansowanej wiedzy matematycznej tamtego czasu.

Analiza napisu na tabliczce

Dzięki zaawansowanej technologii, w tym analizie w świetle podczerwonym, naukowcy z Narodowego Instytutu Badań nad Zabytkami Kultury w Narze odkryli na tabliczce wiele równań, takich jak:

• 9x9 = 81
• 4x9 = 36
• 6x8 = 48

Te napisy, zapisane znakami kanji (chińskimi), stanowią dowód na rozwinięty system nauczania matematyki w urzędach rządowych starożytnej Japonii. Badacze zwrócili uwagę, że tabliczka zaczyna się od mnożenia przez dziewięć, a równania są zapisane w pięciu liniach, co jest zgodne z chińskim stylem z czasów dynastii Qin i Han, które panowały od III wieku p.n.e. do III wieku n.e.

Wpływy chińskie i koreańskie na japońską matematykę

Odkrycie tabliczki mnożenia w Pałacu Fujiwara wskazuje na silne związki kulturowe Japonii z Chinami i Koreą. W tamtym okresie Japonia czerpała wzorce z obu tych krajów, nie tylko w dziedzinie architektury, administracji czy religii, ale także w nauce, w tym matematyce. W Chinach i Korei tabliczki mnożenia były powszechnie używane już od kilku stuleci, a styl pisania pięciu linii na tabliczce japońskiej wskazuje na bezpośrednie wpływy chińskie. Niemniej jednak badacze nie wykluczają, że użycie tabliczki w Japonii mogło mieć także związek z okresem Kofun (III–VII wiek), kiedy to wznoszono monumentalne kurhany grobowe, a matematyka mogła być używana do ich projektowania.

Zastosowanie tabliczki mnożenia w administracji

Jednym z najciekawszych aspektów odkrycia tabliczki mnożenia jest jej potencjalne zastosowanie w administracji. Biuro Emon-fu, w którym znaleziono fragmenty tabliczki, było odpowiedzialne za szeroki zakres obowiązków, od zarządzania strażą pałacową po kwestie podatkowe. Tabliczka mnożenia mogła być używana do obliczeń związanych z administracją urzędników, dniami roboczymi czy innymi kwestiami finansowymi. To odkrycie sugeruje, że matematyka była nie tylko nauką teoretyczną, ale także praktycznym narzędziem w codziennej pracy urzędników.

Znaczenie odkrycia dla historii matematyki w Japonii

Odkrycie najstarszej tabliczki mnożenia w Japonii ma ogromne znaczenie dla historii matematyki. Pokazuje, że już w VII i VIII wieku Japonia miała zaawansowaną wiedzę matematyczną, która była stosowana w praktyce. Co więcej, tabliczka ta jest dowodem na to, że Japonia aktywnie czerpała z chińskich wzorców, adaptując je do własnych potrzeb. Odkrycie to otwiera nowe perspektywy badawcze nad wpływem kultury chińskiej na Japonię oraz nad rozwojem nauki w okresie starożytnym.

Wnioski

Znalezisko drewnianej tabliczki mnożenia w ruinach Pałacu Fujiwara w Narze to nie tylko cenny artefakt archeologiczny, ale także ważny dowód na rozwój nauki i administracji w starożytnej Japonii. Tabliczka ta świadczy o zaawansowanej wiedzy matematycznej, która była stosowana w praktyce, a jej chińskie korzenie pokazują, jak silne były wpływy zewnętrzne na kulturę japońską. Odkrycie to stanowi ważny element w badaniach nad historią matematyki, administracji i kontaktów międzynarodowych w starożytnej Japonii.

fot. printscreen YT

na podstawie: Arkeonews