Odkrycie Monumentalnej Urartyjskiej Statuy w Garibin Tepe

Odkrycie monumentalnej statuy w Garibin Tepe stanowi bezprecedensowe wydarzenie w badaniach nad kulturą Urartu – starożytnego królestwa, które rozwinęło się na obszarach dzisiejszej wschodniej Turcji, Armenii i Iranu. Pomimo bogatej historii i wpływów w regionie, Urartu pozostaje jedną z mniej znanych cywilizacji starożytności, co czyni najnowsze odkrycie archeologów z Uniwersytetu Atatürka i Muzeum Van niezwykle cennym. Znaleziona statua, wykonana z solidnego bazaltowego bloku, jest pierwszym tego typu obiektem odkrytym na tym terenie i odgrywa kluczową rolę w rozszerzeniu wiedzy na temat sztuki urartyjskiej.

Garibin Tepe i Kontekst Odkrycia

Znalezisko to zostało dokonane podczas wykopalisk ratunkowych prowadzonych w Garibin Tepe, położonym zaledwie 3 kilometry od zamku Ayanis i około 30 kilometrów od miasta Van. Miejsce to już wcześniej przyciągnęło uwagę archeologów, którzy prowadzili tu prace wykopaliskowe w poszukiwaniu śladów cywilizacji Urartu. W 2023 roku na stanowisku tym natrafiono na monumentalną statuę o długości około 2 metrów i szerokości 1 metra. Odkrycie tej rzeźby wywołało sensację wśród archeologów, zwłaszcza ze względu na niezwykle rzadki styl trójwymiarowej formy.

Profesor Mehmet Işıklı, który kierował wykopaliskami, podkreślał unikalność i monumentalny charakter znaleziska. Według niego, statua stanowi przykład sztuki urartyjskiej, która bardzo rzadko przejawiała się w formie kamiennych rzeźb o dużych rozmiarach. Większość artefaktów z tego okresu miała formę niewielkich przedmiotów wykonanych z metalu lub kamienia, natomiast większe rzeźby były dotychczas praktycznie nieznane.

Unikalne Cechy Monumentalnej Statuy

Znaleziona statua posiada cechy, które odróżniają ją od innych znanych przykładów sztuki urartyjskiej. Rzeźba ma kształt pryzmatyczny i stylizowaną głowę, a także kwadratowy, blokowy korpus. Brak wyraźnych rysów twarzy oraz niezwykła stylizacja ciała sprawiają, że trudno jednoznacznie określić, kogo lub co przedstawia. Profesor Işıklı zaznacza, że jest to pierwszy przypadek odkrycia tak monumentalnej i trójwymiarowej rzeźby w kulturze Urartu, co wzbudza ogromne zainteresowanie naukowców.

Znaleziona statua ma także złamaną szyję, co sugeruje, że pierwotnie mogła przedstawiać wyższą, jeszcze bardziej imponującą postać. Obecnie statua jest transportowana do Muzeum Van, gdzie przeprowadzone zostaną wstępne badania konserwatorskie. W najbliższych miesiącach eksperci z Ankary mają nadzieję dokładniej przeanalizować obiekt, aby rozwikłać jego tajemnicę i dowiedzieć się więcej o kontekście kulturowym, w jakim powstał.

Historia Sztuki Urartyjskiej: Rzadkość Rzeźby w Kamieniu

Cywilizacja Urartu, która rozwijała się między IX a VI wiekiem p.n.e., była znana głównie z imponujących fortyfikacji, budowli i inżynieryjnych osiągnięć. W dorobku Urartyjczyków dominuje architektura i metalurgia, a sztuka rzeźbiarska pozostaje w znacznym stopniu niezbadana. Z tego względu monumentalne rzeźby są wyjątkową rzadkością, a monumentalna statua znaleziona w Garibin Tepe stanowi unikalny przykład tej formy twórczości. Znane dotąd przykłady urartyjskiej rzeźby były przeważnie małymi przedstawieniami zwierząt lub figurkami z brązu, często o symbolicznym lub kultowym znaczeniu.

Jednym z wcześniejszych odkryć rzeźbiarskich w regionie był fragment statuy lwa, odkryty w latach 90. XX wieku. Tamto znalezisko również przyczyniło się do wzrostu zainteresowania sztuką Urartu, ale nie miało tak monumentalnego charakteru jak obecne odkrycie w Garibin Tepe. Profesor Işıklı podkreśla, że każde nowe odkrycie tego rodzaju jest istotnym wkładem do naszej wiedzy o Urartu, a odkryta rzeźba daje szansę na lepsze zrozumienie artystycznych i symbolicznych preferencji tej starożytnej cywilizacji.

Możliwe Interpretacje i Symbolika

Ze względu na brak wyraźnych rysów i unikalną stylistykę, interpretacja tego, co przedstawia statua, pozostaje wyzwaniem. Badacze spekulują, że mogła ona pełnić funkcję rytualną lub stanowić symbol władzy królewskiej lub boskiej, choć nie można wykluczyć, że rzeźba była dziełem o zupełnie innym przeznaczeniu. Jedną z hipotez jest, że statua przedstawia postać boską, co miałoby na celu podkreślenie religijnej potęgi Urartu i jego bliskiego związku z nadprzyrodzonymi siłami.

Inna teoria sugeruje, że rzeźba mogła być stylizowaną postacią królewską, co w kontekście sztuki Urartu oznaczałoby wyjątkowe ukazanie władcy. Jeśli hipoteza ta się potwierdzi, monumentalna statua mogła stanowić część większej sceny ceremonialnej, być może związanej z zamkiem Ayanis lub innymi miejscami kultu w okolicach Van. Istnieje również możliwość, że rzeźba miała zupełnie świeckie zastosowanie, na przykład jako monumentalny symbol siły i potęgi królestwa.

fot. Spica-Vega Photo Arts (Banu Nazikcan); Wikipedia; Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

źródło:

Arkeonews