Odkrycie figurki kobiety sprzed 8000 lat w Ulucak Höyük

W Ulucak Höyük, jednym z najstarszych stanowisk archeologicznych w zachodniej Anatolii, odkryto glinianą figurkę kobiety, której wiek szacuje się na 8000 lat. Znalezisko to ma ogromne znaczenie nie tylko ze względu na jego wiek, ale także na możliwe powiązania z wierzeniami i rytuałami neolitycznych społeczności, które zamieszkiwały te tereny. Stanowisko Ulucak Höyük dostarcza cennych informacji na temat wczesnych osad rolniczych w zachodniej Turcji, a odkrycie figurki otwiera nowe perspektywy badawcze dotyczące życia duchowego tamtejszych społeczności.

Ulucak Höyük to stanowisko archeologiczne położone w dystrykcie Kemalpaşa, niedaleko Izmiru, w zachodniej Turcji. Stanowisko to odgrywa kluczową rolę w badaniach nad neolitycznym osadnictwem w regionie Anatolii, która była ważnym ośrodkiem rozwoju wczesnych kultur rolniczych. Ulucak Höyük datuje się na około 8850 lat wstecz, co czyni je jednym z najstarszych znanych miejsc osadnictwa na terenie dzisiejszej Turcji. Wykopaliska w tym miejscu prowadzone są nieprzerwanie od 1995 roku, a prace archeologiczne odkryły trzy główne warstwy kulturowe: osadnictwo późnego okresu rzymskiego, wczesną epokę brązu oraz najstarszą warstwę, która pochodzi z późnego neolitu.

Profesor dr Özlem Çevik, główny badacz kierujący wykopaliskami, podkreśla znaczenie tego stanowiska w zrozumieniu procesu neolityzacji zachodniej Anatolii. Neolit w tym regionie był okresem przełomowym, w którym ludzie zaczęli przechodzić od społeczeństw łowiecko-zbierackich do osiadłego trybu życia opartego na rolnictwie. Ulucak Höyük stanowi doskonałe miejsce do badania tego procesu, ponieważ osada była zamieszkiwana przez około 1150 lat, co pozwala na szczegółową analizę zmian społecznych i kulturowych zachodzących w ciągu kilkudziesięciu pokoleń.

Odkryta w Ulucak Höyük figurka kobiety ma szczególne znaczenie w kontekście badań nad kulturami neolitu. Wiele wskazuje na to, że mogła pełnić funkcje rytualne związane z kultem płodności i obfitości, które były powszechne wśród wczesnych społeczności rolniczych. Profesor dr Özlem Çevik podkreśla unikalność znaleziska, zwracając uwagę na fakt, że na figurze widnieje otwór symbolizujący usta, co jest rzadkością w odnalezionych figurkach tego typu. Otwór ten został wykonany w taki sposób, aby figurka mogła być noszona jako ozdoba, co sugeruje jej możliwą rolę w rytuałach lub ceremoniach.

Wysokość figurki wynosi od 8 do 10 centymetrów, co sprawia, że mieści się w jednej dłoni. Wykonana jest z gliny, a jej odnalezienie w pobliżu pieców oraz w dołach pod progami drzwi sugeruje, że była zakopywana w miejscach o symbolicznym znaczeniu. W innych przypadkach znajdowano podobne figurki w połączeniu z narzędziami rolniczymi, co może wskazywać na ich związek z rytuałami mającymi na celu zapewnienie obfitości plonów.

Figurka może reprezentować kobiecą postać o uprzywilejowanej pozycji w neolitycznej społeczności Ulucak Höyük. Profesor Çevik sugeruje, że mogła symbolizować osobę, która opowiadała historie lub pełniła rolę duchową w społeczności. Tego typu artefakty często kojarzone są z kultami płodności, które miały kluczowe znaczenie dla rolniczych społeczności neolitycznych. Kobiety, jako dawczynie życia, były czczone w wielu kulturach jako opiekunki urodzaju i ochrony domu, co mogło znajdować swoje odzwierciedlenie w postaciach figur kobiecych zakopywanych w strategicznych miejscach osady.

Ulucak Höyük, jako jedna z pierwszych osad rolniczych w regionie, dostarcza nieocenionych informacji na temat roli kobiet w społeczeństwach neolitycznych. Wczesne rolnictwo wymagało współpracy całej społeczności, a kobiety odgrywały istotną rolę nie tylko w sferze domowej, ale także w pracach rolnych, co mogło przyczyniać się do ich duchowego i społecznego znaczenia.

Odkrycie figurki sugeruje również istnienie rozwiniętych rytuałów i wierzeń religijnych wśród neolitycznych społeczności Ulucak Höyük. Zakopywanie figurek w pobliżu pieców, drzwi i narzędzi rolniczych mogło mieć na celu ochronę domu i zapewnienie jego mieszkańcom obfitości plonów. To, że figurki te znajdowane są w kontekście domowym, świadczy o tym, że rytuały miały miejsce na poziomie codziennego życia, a nie były ograniczone do specjalnych miejsc kultu.

Figurki takie jak ta odnaleziona w Ulucak Höyük stanowią materialny dowód na istnienie złożonych systemów wierzeń i rytuałów wśród wczesnych rolników Anatolii. Mogły pełnić funkcję talizmanów, które miały za zadanie chronić domostwa i ich mieszkańców, a także zapewniać obfitość plonów i pomyślność społeczności.

fot. AA

na podstawie: Arkeonews