Odkrycie najstarszej trójwymiarowej mapy świata w jaskini Ségognole 3

askinia Ségognole 3, położona w malowniczym masywie piaskowcowym w pobliżu Noisy-sur-École na południe od Paryża, kryje w sobie skarb archeologiczny, który może zrewolucjonizować nasze rozumienie prehistorii. W wyniku badań przeprowadzonych przez zespół naukowców kierowany przez Médarda Thiry'ego i Anthony'ego Milnesa odkryto rycinę, która prawdopodobnie jest najstarszą trójwymiarową mapą na świecie. Znalezisko to otwiera nowe perspektywy w analizie zdolności poznawczych łowców-zbieraczy z górnego paleolitu.

Jaskinia Ségognole 3 od dawna fascynuje badaczy swoimi rycinami, przedstawiającymi m.in. konie, ludzką postać oraz elementy krajobrazu. Ostatnie odkrycia sugerują jednak, że jedna z rycin ma charakter unikatowy. Naukowcy wysunęli hipotezę, że jest to trójwymiarowa mapa, przedstawiająca hydrologiczne i geomorfologiczne cechy okolicy.

Zdaniem badaczy dawni mieszkańcy regionu wyryli na podłodze jaskini miniaturowy model otaczającego krajobrazu. Wzory te precyzyjnie odwzorowują ukształtowanie terenu, w tym wzniesienia, doliny, rzeki i jeziora. Niezwykła precyzja i zaawansowanie techniczne tego dzieła sugerują, że łowcy-zbieracze nie tylko obserwowali otaczający ich świat, ale także potrafili go modelować i interpretować w sposób abstrakcyjny.

Model krajobrazu wykonany w jaskini ukazuje, w jaki sposób łowcy-zbieracze wykorzystywali naturalne cechy otoczenia, aby stworzyć rzeźbione przedstawienie hydrologicznych procesów. Woda deszczowa, spływająca po powierzchni, kierowana była przez ryty kanały, zagłębienia i baseny. System ten odzwierciedlał naturalne przepływy wody w regionie, co mogło mieć nie tylko praktyczne zastosowanie, ale także symboliczne znaczenie.

Badacze twierdzą, że ryciny mogły służyć jako narzędzie nauki i planowania – mapa hydrologiczna mogła pomagać łowcom-zbieraczom w zrozumieniu sezonowych przepływów wody i wyborze najlepszych miejsc do łowów czy zbieractwa. Ponadto ukazanie krajobrazu mogło mieć aspekt rytualny, podkreślając zależność człowieka od natury.

Jednym z najbardziej intrygujących aspektów odkrycia jest związek pomiędzy przedstawieniami krajobrazu a symboliką kobiecą. Zespół badawczy zauważył, że niektóre zagłębienia i pęknięcia w kamieniu przypominają fragmenty ludzkiego ciała, w szczególności motywy związane z kobiecością. Motywy te mogły symbolizować płodność, odnowę życia i zjednoczenie z naturą, co było ważnym tematem w sztuce paleolitycznej.

Naturalne cechy piaskowca, takie jak spękania i ubytki, zostały przez artystów celowo wkomponowane w rzeźby. Badacze sugerują, że mogło to podkreślać połączenie pomiędzy otaczającym krajobrazem a cielesnością, co wskazuje na głębokie zrozumienie świata przez jego twórców.

Odkrycie w Ségognole 3 podkreśla zaawansowane zdolności poznawcze i techniczne ludzi z epoki paleolitu. Umiejętność tworzenia trójwymiarowych modeli krajobrazu wskazuje na rozwiniętą wyobraźnię przestrzenną i zdolność do abstrakcyjnego myślenia. Jest to niezwykle istotne, ponieważ pokazuje, że nasi przodkowie mieli bardziej złożone relacje ze światem naturalnym, niż dotychczas przypuszczano.

Odkrycie to również poszerza naszą wiedzę na temat sztuki paleolitycznej. Ryciny w Ségognole 3 nie są jedynie dziełami artystycznymi, ale również funkcjonalnymi narzędziami, które mogły być wykorzystywane w codziennym życiu lub rytuałach. Podkreśla to wieloaspektowość sztuki prehistorycznej i jej znaczenie dla społeczności łowców-zbieraczy.

Prace w Ségognole 3 pokazują, jak wiele jeszcze możemy nauczyć się o naszych przodkach. Badania nad jaskinią zakończone w 2020 roku ujawniły nie tylko nowe aspekty sztuki paleolitycznej, ale również sposób, w jaki ludzie w tamtym czasie adaptowali się do środowiska i wykorzystywali jego zasoby.

źródło: https://doi.org/10.1111/ojoa.12316

fot. SYGREF, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons