
Starożytne miasto Side, położone w południowej Turcji, znów przyciągnęło uwagę archeologów i miłośników historii. W trakcie wykopalisk prowadzonych na terenie tego niegdyś kwitnącego portu, odnaleziono mozaikową podłogę z II wieku p.n.e., przedstawiającą Kalliope, jedną z Muz greckiej mitologii. To odkrycie nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o sztuce antycznej, ale również podkreśla znaczenie Side jako ważnego centrum kulturalnego w starożytnej Pamfilii.
Side, zlokalizowane około 80 km na wschód od Antalyi, było jednym z najważniejszych miast portowych starożytnej Pamfilii. Jego nazwa, wywodząca się z języka luwijskiego, oznacza "granat", symbol płodności i życia. Założone w VIII wieku p.n.e., Side przechodziło przez różne fazy polityczne, będąc pod panowaniem Lidyjczyków, Persów, hellenistycznych królestw, Rzymian, a później Seldżuków i Osmanów.
Od VII wieku p.n.e., Side rozwijało się dynamicznie, korzystając ze swojego strategicznego położenia na półwyspie o powierzchni około 400 km⊃2;. Miasto było znane nie tylko ze swojego portu, ale również z licznych świątyń, teatrów i agory, które przyciągały kupców, artystów i podróżników z całego basenu Morza Śródziemnego.
W 2023 roku archeolodzy pracujący w Side dokonali niezwykłego odkrycia. Pod warstwami ziemi, ukryta przez wieki, znajdowała się mozaikowa podłoga przedstawiająca Kalliope – muzę epickiej poezji. Kalliope, najstarsza z dziewięciu Muz, była uosobieniem elokwencji i sztuki epickiej, często przedstawianą z tabliczką i rysikiem lub zwojem, a czasem z lirą.
Mozaika ta, datowana na II wiek p.n.e., jest cennym świadectwem wysokiego poziomu artystycznego, jaki osiągnęli rzemieślnicy w Side. Wykonana z małych, kolorowych kamyków, przedstawia Kalliope w klasycznym stylu, charakterystycznym dla okresu hellenistycznego. Odkrycie to rzuca nowe światło na kulturowe i artystyczne znaczenie Side w starożytności, wskazując, że miasto to było nie tylko centrum handlowym, ale również kulturalnym.
Pomimo iż systematyczne wykopaliska w Side rozpoczęły się dopiero w latach 40. XX wieku, to obszar ten od dawna przyciągał uwagę badaczy i archeologów. Miasto, opuszczone w XII wieku z powodu najazdów i grabieży, przez wieki kryło pod warstwami ziemi liczne artefakty, które stopniowo odkrywane są przez kolejne pokolenia naukowców.
W 2013 roku podjęto ważne kroki w kierunku ochrony dziedzictwa Side. Miasto, uznane za obiekt zabytkowy pierwszego stopnia, zostało przekształcone w obiekt miejski trzeciego stopnia, co pozwoliło na opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego. Celem tych działań było nie tylko zaspokojenie potrzeb mieszkańców, ale również ochrona zabytków przed nielegalną zabudową.
Odnalezienie mozaiki z Kalliope wpisuje się w szerszy kontekst odkryć archeologicznych, które ukazują bogatą historię i kulturę Side. Miasto, które przez wieki było świadkiem wielu przemian politycznych i kulturowych, wciąż kryje w sobie wiele tajemnic. Każde nowe odkrycie, takie jak mozaika z Kalliope, przybliża nas do zrozumienia dawnej świetności tego miejsca.
Ministerstwo Kultury i Turystyki Republiki Turcji, które poinformowało o odkryciu, podkreśla znaczenie kontynuowania badań archeologicznych w Side. Każdy artefakt, każda mozaika, każdy fragment starożytnej architektury to nie tylko świadectwo przeszłości, ale również inspiracja do dalszych poszukiwań i odkryć.
Odkrycie mozaikowej podłogi z II wieku p.n.e. w Side to ważny krok w badaniach nad historią i kulturą starożytnej Pamfilii. Przedstawienie Kalliope, muzę epickiej poezji, jest świadectwem artystycznych zdolności i kulturalnego znaczenia Side w okresie hellenistycznym. Wraz z innymi odkryciami, mozaika ta przyczynia się do lepszego zrozumienia roli, jaką miasto odgrywało w starożytnym świecie. Dzięki nieustannym wysiłkom archeologów, Side wciąż odkrywa przed nami swoje tajemnice, pozwalając na nowo odkrywać bogactwo i różnorodność starożytnej Anatolii.
fot. Republic of Türkiye Ministry of Culture and Tourism
na podstawie: Arkeonews