
Zamek Zerzevan, położony w prowincji Diyarbakır na południowym wschodzie Turcji, to niezwykle ważne miejsce archeologiczne, które skrywa w swoich podziemiach ślady starożytnej religii Mitry. Odkrycie 1900-letniej świątyni Mitry na terenie zamku to wydarzenie, które rzuca nowe światło na tajemniczy kult, który fascynuje historyków i archeologów na całym świecie.
Zamek Zerzevan był strategicznym punktem na drodze z Amidy (dzisiejszy Diyarbakır) do Dary (Mardin) oraz z Edessy (Şanlıurfa) do Nisibis (Nusaybin). W czasach perskich, droga ta znana była jako „Droga Królewska” i łączyła tereny dzisiejszego Iranu, Iraku i Turcji. W okresie Cesarstwa Rzymskiego zamek służył jako osada wojskowa, strzegąc ważnych szlaków handlowych i militarnych.
Prace wykopaliskowe na terenie zamku Zerzevan rozpoczęły się w 2014 roku, przy współudziale Ministerstwa Kultury i Turystyki Turcji, gubernatorstwa Diyarbakır, Muzeum Diyarbakır, oraz Uniwersytetu Dicle. Celem tych prac jest nie tylko odkrywanie tajemnic starożytnej twierdzy, ale także przygotowanie jej do wpisania na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.
W 2017 roku, zupełnie przypadkowo, natrafiono na pozostałości sanktuarium Mitry. Było to jedno z najważniejszych odkryć na wschodnich granicach Cesarstwa Rzymskiego, co podkreślił kierownik wykopalisk Aytaç Coşkun. Świątynia Mitry w zamku Zerzevan to jedno z ostatnich znanych sanktuariów tego boga na świecie.
Mitras, starożytny bóg perski, został przyjęty do panteonu rzymskiego pod koniec pierwszego wieku naszej ery. Mitraizm, jako tajemnicza religia, rozwijał się głównie wśród żołnierzy, kupców i arystokratów. Wyznawcy Mitry uczestniczyli w sekretnych rytuałach, które odbywały się w podziemnych świątyniach.
Mitra, znany jako bóg słońca, światła, wojny i sprawiedliwości, zdobył ogromną popularność w Cesarstwie Rzymskim w II i III wieku naszej ery. Ceremonie ku jego czci były ściśle tajne, a uczestnicy rytuałów zobowiązani byli do zachowania milczenia na temat swoich wierzeń i doświadczeń.
Tegoroczne wykopaliska w zamku Zerzevan odsłoniły obszar, w którym zatrzymywali się uczestnicy tajemnych ceremonii Mitry. Znalezisko to jest niezwykle istotne, gdyż pozwala lepiej zrozumieć, jak wyglądały te rytuały i jaką rolę pełniła świątynia w życiu wyznawców Mitry.
Świątynia Mitry w zamku Zerzevan została wykuta w skale na północ od zamku. W jej wnętrzu znajdują się kolumny, duża centralna nisza oraz dwie mniejsze nisze po bokach. Monumentalne wejście do świątyni symbolizuje głęboką wiarę w Mitrę i znaczenie tajemniczych rytuałów, które miały tam miejsce.
Odkrycie świątyni Mitry i obszaru dla uczestników rytuałów jest przełomowym momentem w badaniach nad Mitraizmem. Jak podkreśla Aytaç Coşkun, prace wykopaliskowe w zamku Zerzevan kontynuowane są z wielką starannością, aby móc zaprezentować wyniki szerszej społeczności naukowej. Odkrycie to pozwala lepiej zrozumieć religijne i społeczne aspekty życia w Cesarstwie Rzymskim oraz wpływ tajemniczych kultów na ówczesne społeczeństwo.
Zamek Zerzevan i odkryta tam świątynia Mitry to miejsce, które skrywa wiele tajemnic starożytnego świata. Wykopaliska prowadzone na tym terenie nie tylko wzbogacają naszą wiedzę o Mitraizmie, ale także przyczyniają się do zachowania i ochrony tego unikalnego dziedzictwa kulturowego. Tajemnicza świątynia Mitry w zamku Zerzevan stanowi cenny fragment historii, który pozwala nam lepiej zrozumieć duchowe i religijne życie starożytnych Rzymian.
fot. Chansey; Wikipedia; Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International license.