
W lipcu 2023 roku, archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia w starożytnym mieście Afrodyzja, położonym w dzisiejszej Turcji, w prowincji Aydın. Podczas wykopalisk natrafiono na marmurową głowę Zeusa, jednego z najważniejszych bóstw w mitologii greckiej. Znalezisko to zostało ogłoszone przez Mehmeta Nuri Ersoya, ministra kultury i turystyki Turcji, jako jedno z najważniejszych odkryć ostatnich lat.
Afrodyzja, założona około 100 lat po zbudowaniu słynnej świątyni Afrodyty w III wieku p.n.e., była jednym z najważniejszych centrów kulturalnych i artystycznych w starożytnym świecie. Miasto to zasłynęło przede wszystkim ze swoich marmurowych rzeźb, które były eksportowane do najdalszych zakątków Imperium Rzymskiego. Bliskość bogatych kamieniołomów marmuru była kluczowym czynnikiem rozwoju miasta, a tutejsi rzeźbiarze byli cenieni za swoje niezwykłe umiejętności.
Odnaleziona marmurowa głowa Zeusa mierzy 66 centymetrów wysokości i została wyrzeźbiona z pojedynczego bloku średnioziarnistego marmuru z lokalnych kamieniołomów. Archeolodzy datują ją na II-III wiek n.e. Znalezisko to jest niezwykłe nie tylko ze względu na swoją wielkość, ale także na wysoką jakość wykonania. Marmurowa głowa wyróżnia się precyzyjnie wyrzeźbionymi detalami, takimi jak bujne włosy i broda, które nadają jej wyjątkowy realizm.
Ministerstwo Kultury i Turystyki Turcji w swoim oświadczeniu podkreśliło, że głowa Zeusa odzwierciedla wspaniałość i potęgę tego boga, nadając mu niemalże ludzkie cechy. „Jakby był oddychającym Bogiem” – tak minister Ersoy opisał ten niezwykły artefakt. To realistyczne przedstawienie Zeusa jest zasługą technik rzeźbiarskich rozwiniętych w Afrodyzji, które łączyły klasyczne kanony z bardziej współczesnym podejściem do portretowania.
Rzeźbiarze z Afrodyzji byli znani w całym Imperium Rzymskim za swoje wirtuozowskie umiejętności. Tworzyli zarówno monumentalne posągi bogów, jak i realistyczne popiersia portretowe cesarzy, filozofów i innych znaczących postaci tamtych czasów. Ich prace były szczególnie cenione w takich miastach jak Sardes, Stratonikeja, Laodykeja, Konstantynopol czy Rzym. Afrodyzja była więc nie tylko lokalnym centrum artystycznym, ale miała również ogromne znaczenie dla kultury rzymskiej.
Odkrycie marmurowej głowy Zeusa ma ogromne znaczenie dla współczesnej archeologii i historii sztuki. Przede wszystkim potwierdza wysoką jakość artystyczną i techniczną rzeźb z Afrodyzji. Ponadto, stanowi cenny materiał badawczy, który pozwala lepiej zrozumieć techniki rzeźbiarskie oraz estetyczne preferencje starożytnych rzeźbiarzy.
Konserwacja i analiza tego artefaktu dostarczą również informacji na temat metod pracy i narzędzi używanych przez antycznych artystów. Już wstępne prace nad głową Zeusa wykazały, że została ona wykonana z ogromną precyzją, co świadczy o zaawansowanych umiejętnościach rzeźbiarzy z Afrodyzji.
Afrodyzja, jedno z najważniejszych centrów rzeźbiarskich starożytnego świata, po raz kolejny zaskoczyła świat nauki niezwykłym odkryciem. Marmurowa głowa Zeusa, datowana na II-III wiek n.e., jest dowodem na mistrzostwo tutejszych rzeźbiarzy oraz na ogromne znaczenie tego miasta w świecie antycznym. To odkrycie nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o starożytnej sztuce i kulturze, ale również podkreśla trwałe dziedzictwo Afrodyzji jako centrum artystycznego, które kształtowało estetyczne kanony całego Imperium Rzymskiego.
fot. Ministerstwo Kultury i Turystyki Republiki Turcji
na podstawie: Arkeonews