Poszukiwania.pl

W Synopie, nad malowniczym wybrzeżem Morza Czarnego, archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia, które rzuca nowe światło na bogatą historię regionu. Podczas wykopalisk w kościele Balatlar, znanym również jako kościół Sinope Koimesis, odkryto męską czaszkę z grecką inskrypcją „Pielgrzym Dimitrakis”. To znalezisko jest pierwszym tego rodzaju w Turcji i stanowi ważny wkład w badania nad kultem czaszki w Anatolii.

Kościół Balatlar, którego badania rozpoczęto w 2010 roku, ma długą i złożoną historię. Znajdujący się na terenie dawnego rzymskiego kompleksu łaźni, budynek ten przechodził różne fazy użytkowania. W II wieku pełnił funkcję łaźni, składającej się z Palaestra, Frigidarium, Tepidarium, Caldarium i Laconicum. Na przełomie IV i V wieku, kompleks został przekształcony w kościół, co jest świadectwem wczesnej chrystianizacji tego regionu.

Podczas wykopalisk prowadzonych pod kierunkiem profesora Gülgün Köroğlu, archeolodzy znaleźli czaszkę w ossuarium kościoła. Badania przeprowadzone przez profesora Mustafę Tolgę Çıraka z Uniwersytetu Hitit wykazały, że czaszka należała do prawosławnego duchownego, który odbył pielgrzymkę do Jerozolimy. Inskrypcja na czaszce, wykonana twardym przedmiotem, jest starannie wyryta i dobrze zachowana, co pozwala dokładnie odczytać jej treść.

Znalezisko to jest unikalne na skalę Anatolii. Choć podobne przykłady inskrypcji na czaszkach były znane w Grecji i Egipcie, to odkrycie w Synopie jest pierwszym tego typu w Turcji. Rytuał pisania na czaszce jest jednym z ważnych elementów tradycji prawosławnych pochówków, gdzie imię zmarłego jest zapisywane na czaszce, a następnie umieszczane na specjalnej półce w kościele.

Rytuały związane z czaszkami mają długą historię, sięgającą okresu neolitu. Tradycja przechowywania i czczenia czaszki oddzielnie od reszty szkieletu była praktykowana przez różne kultury prehistoryczne i trwała przez całe czasy prehistoryczne. W kontekście prawosławia, kult czaszki stał się integralną częścią obrzędów pochówkowych, a odkrycie w Synopie dostarcza ważnych dowodów na ciągłość tych praktyk w regionie Anatolii.

Analizy czaszki oraz znalezione obok niej artefakty i monety sugerują, że osoba ta żyła w XIX wieku. Odkrycie to dostarcza nie tylko informacji o praktykach religijnych, ale także o życiu codziennym i obyczajach mieszkańców Synopu w tamtym okresie. Kościół Balatlar, pełniący funkcję cmentarza od XVII do XX wieku, był miejscem licznych pochówków, co potwierdzają liczne znaleziska zarówno wewnątrz budynku, jak i w jego ogrodzie.

Odkrycie czaszki z inskrypcją „Pielgrzym Dimitrakis” w Synopie otwiera nowe możliwości badawcze i stanowi ważny punkt odniesienia dla dalszych badań nad kultem czaszki i tradycjami pochówkowymi w Anatolii. Znalezisko to, będące unikalnym przykładem z tego regionu, rzuca nowe światło na praktyki religijne i kulturowe, które przetrwały tysiąclecia, adaptując się do zmieniających się warunków historycznych i społecznych.

Kościół Balatlar w Synopie kryje w sobie wiele tajemnic, a odkrycie czaszki z inskrypcją „Pielgrzym Dimitrakis” jest jednym z najbardziej fascynujących znalezisk ostatnich lat. To przełomowe odkrycie nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o historii regionu, ale także stanowi cenny wkład w badania nad kultem czaszki i tradycjami pochówkowymi w Anatolii. Dzięki dalszym badaniom i wykopaliskom, możemy spodziewać się jeszcze wielu równie interesujących odkryć, które pozwolą nam lepiej zrozumieć przeszłość tego fascynującego regionu.

Uniwersytet Hitit

Źródło: O. HETTO, G. KÖROĞLU, N. ÇORAĞAN, 2022 „Panel mozaikowy na Refrigeria z kościoła w Sinop Balatlar i jego miejsce w ikonografii bizantyjskiej”, DOI: 10.26650/artsanat.2022.17.946096

fot. İHA