
W sierpniu 2023 roku archeolog dr Mark Merrony dokonał odkrycia, które rzuca nowe światło na rzymską obecność w Walii. W północnym Pembrokeshire, pod zarośniętym polem, udało się zidentyfikować ruiny rzymskiego fortu, o którego istnieniu nie wiedziano wcześniej. To odkrycie nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o historii regionu, ale również zmienia sposób postrzegania relacji między rzymskimi najeźdźcami a miejscowymi plemionami celtyckimi.
Imperium Rzymskie w okresie swojej największej ekspansji obejmowało tereny dzisiejszej Wielkiej Brytanii. Rzymianie wkroczyli na wyspy brytyjskie w 43 roku n.e., podbijając kolejne regiony i tworząc sieć fortów, dróg oraz miast. Walia, ze względu na swoje strategiczne położenie oraz bogate złoża surowców, była istotnym elementem rzymskiej administracji i obrony.
Do tej pory uważano, że celtyckie plemię Demetae, zamieszkujące Pembrokeshire, utrzymywało stosunkowo pokojowe relacje z Rzymianami. Nowe odkrycie wskazuje jednak na bardziej skomplikowaną rzeczywistość, sugerując, że region ten mógł być miejscem intensywnych działań wojskowych.
Dr Merrony, specjalista od kultury rzymskiej i wykładowca na Uniwersytecie Oksfordzkim, dokonał odkrycia podczas analizy zdjęć satelitarnych. Zidentyfikował na nich regularne kształty sugerujące obecność dużej struktury, której nie było widać na poziomie gruntu ze względu na gęste zarośla.
Podczas pierwszych badań terenowych dr Merrony natrafił na trójkątny kawałek łupka dachowego, typowego dla rzymskiej architektury. Dalsze badania potwierdziły obecność większej ilości łupków, co jednoznacznie wskazało na istnienie rzymskiego fortu. Znalezione fragmenty dachówek nosiły ślady rdzy pochodzącej z żelaznych gwoździ oraz były starannie dłutowane, co potwierdziło ich rzymskie pochodzenie.
Fort w Pembrokeshire ma znaczenie nie tylko lokalne, ale również narodowe. Dr Merrony szacuje, że jego powierzchnia wynosiła od 5 do 7,5 akrów (2-3 hektary) i mógł pomieścić około 500 żołnierzy. Był to więc fort pomocniczy, wspierający główne pozycje obronne w regionie.
Odkrycie tego fortu, w połączeniu z wcześniejszymi znaleziskami, takimi jak fort w Wiston odkryty w 2013 roku, wskazuje na znaczną obecność rzymskiej armii w Pembrokeshire. Sugeruje to, że Rzymianie prowadzili intensywne działania wojskowe w tym regionie, co stoi w sprzeczności z wcześniejszymi teoriami o pokojowej koegzystencji z plemieniem Demetae.
Oprócz fortu, dr Merrony potwierdził istnienie drogi rzymskiej łączącej oba forty. Droga ta, przebiegająca wzdłuż fortu w Pembrokeshire, wskazuje na zorganizowaną sieć komunikacyjną i logistyczną, niezbędną dla efektywnego funkcjonowania rzymskich garnizonów.
Aby dokładniej zbadać nowo odkryty fort, planowane są szczegółowe badania geofizyczne. Do tego czasu dokładna lokalizacja fortu nie zostanie ujawniona opinii publicznej, aby chronić go przed potencjalnym zniszczeniem.
Dr Merrony i jego zespół mają nadzieję, że dalsze badania pozwolą na odkrycie kolejnych elementów rzymskiej infrastruktury w regionie, takich jak budynki administracyjne, koszary, czy też magazyny. Każde nowe znalezisko przyczyni się do lepszego zrozumienia życia codziennego rzymskich żołnierzy oraz ich interakcji z lokalną ludnością.
Odkrycie rzymskiego fortu w Pembrokeshire jest jednym z najważniejszych znalezisk archeologicznych ostatnich lat w Wielkiej Brytanii. Pokazuje ono, że nasza wiedza o historii regionu wciąż może być poszerzana dzięki nowoczesnym technikom badawczym i determinacji naukowców.
Fort ten, wraz z towarzyszącą mu drogą, stanowi dowód na złożone relacje między Rzymianami a celtyckimi plemionami w Walii. Nowe odkrycie zmusza do rewizji wcześniejszych teorii i otwiera nowe perspektywy badawcze. Jest to nie tylko sukces naukowy, ale również dowód na to, jak wiele tajemnic skrywa jeszcze przeszłość.
na podstawie: Arkeonews