Prace wykopaliskowe wzdłuż planowanej trasy autostrady D35 między Krelovem a Neredinem w Czechach doprowadziły do odkrycia, które rzuca nowe światło na historię epoki brązu w Europie Środkowej. W rejonie Ołomuńca, w samym sercu Moraw, archeolodzy natrafili na największe dotąd cmentarzysko należące do kultury nitrzańskiej, jednego z istotnych nurtów kulturowych w regionie środkowej epoki brązu. Znalezisko to jest szczególne nie tylko ze względu na rozmiar – odnaleziono aż 130 grobów – ale także z powodu zachowanych artefaktów, które pozwalają na głębsze zrozumienie obyczajów pogrzebowych oraz struktury społecznej tamtych czasów.
Kultura nitrzańska, rozwijająca się w okresie około 2100–1800 p.n.e., objęła swoim wpływem Morawy oraz południowo-zachodnią Słowację. Przedstawiciele tej kultury byli jednymi z pierwszych użytkowników brązu, nowoczesnego jak na owe czasy stopu miedzi i cyny. Produkcja tego metalu wyraźnie poprawiała jakość narzędzi i ozdób, co z kolei prowadziło do rozwoju rzemiosła i umiejętności przetwórczych. Osiadły tryb życia, charakterystyczny dla tej kultury, związany był z intensywną uprawą ziemi i hodowlą zwierząt, a także z rozwojem technik obróbki metali. Wyjątkowe jest także bogactwo darów pogrzebowych, które odnajdowano przy pochówkach, w tym przedmioty codziennego użytku oraz symboliczne artefakty, jak ozdoby i narzędzia.
W odkrytym na Morawach cmentarzysku archeolodzy odnaleźli nie tylko szczątki ludzi, ale także przedmioty o znaczeniu rytualnym, które odzwierciedlają społeczne role poszczególnych zmarłych. Dary pogrzebowe w grobach mężczyzn obejmowały kły dzika oraz narzędzia myśliwskie, które mogły być symbolami męskości i odwagi, a także przedstawiać powiązanie z zajęciami takimi jak polowanie. W grobach kobiet dominowały ozdoby: pierścienie z miedzi, paciorki z kości oraz koraliki wykonane z poroża, co wskazuje na ich rolę w społeczności jako opiekunek domostwa i strażniczek tradycji.
Pochówki w cmentarzysku różniły się pod względem pozycji ciał, co także miało znaczenie rytualne. Ciała układano w różnych pozycjach, co świadczy o skomplikowanym systemie wierzeń związanych z życiem po śmierci.
Na stanowisku odkryto również pochówki związane z kulturą ceramiki sznurowej, która datowana jest na około 2600 p.n.e. Ta kultura była starsza od kultury nitrzańskiej i również charakteryzowała się wyjątkowymi zwyczajami pogrzebowymi. Archeolodzy znaleźli 17 grobów szkieletowych, w tym cztery należące do mężczyzn, którzy zostali pochowani z toporami i naczyniami ceramicznymi. Groby otaczały okrągłe rowki, będące prawdopodobnie pozostałością po drewnianych konstrukcjach, które odgradzały święte miejsca pochówku od reszty terenu.
Krelovskie cmentarzysko stanowi świadectwo ciągłego użytkowania obszaru przez ponad 3000 lat. Wyróżniono cztery okresy pochówku: począwszy od późnej epoki kamiennej, przez okresy kultury unietyckiej, nitrzańskiej oraz ceramiki sznurowej, aż po czasy słowiańskie związane z państwem wielkomorawskim w IX wieku. W każdym z tych okresów ludność zamieszkująca region wykorzystywała miejsce w sposób odmienny, pozostawiając po sobie różnorodne ślady działalności.
W jednym z grobów odkryto szczątki germańskiego wojownika, pochodzącego z III wieku n.e., który wyposażony był w tarczę i żelazną włócznię. Jest to pierwsze tego typu znalezisko na Centralnych Morawach, które poszerza wiedzę o germanizacji regionu i jego znaczeniu strategicznym w okresie wędrówek ludów. Inny ciekawy grobowiec zawierał przedmioty związane z Celtami – metalowe ozdoby typowe dla tej grupy kulturowej, a także nieliczne pochówki kremacyjne.
Badania przeprowadzone na stanowisku archeologicznym na Morawach umożliwią naukowcom zgłębienie wielu aspektów życia ludzi epoki brązu i wcześniejszych okresów. Analiza szczątków szkieletowych dostarczy informacji o cechach fizycznych, zdrowiu i odżywianiu dawnych mieszkańców. Dodatkowe badania DNA mogą także rzucić światło na ich pochodzenie i związki genetyczne z innymi populacjami europejskimi. Szczególnie interesujące będzie zrozumienie interakcji między przedstawicielami kultur nitrzańskiej i ceramiki sznurowej, a także późniejszymi wpływami germańskimi i celtyckimi.
Znalezisko jest nie tylko świadectwem złożoności kulturowej regionu, ale także przypomnieniem o dynamicznych przemianach i migracjach, które kształtowały wczesną Europę. Odkrycie tak rozbudowanego cmentarzyska podkreśla znaczenie Moraw jako miejsca intensywnego rozwoju kulturalnego i technologicznego. Możliwość wglądu w światopogląd i obyczaje dawnych ludów pozwala także na lepsze zrozumienie wspólnych korzeni kulturowych Europy Środkowej.
fot. Centrum Archeologiczne w Ołomuńcu
źródło:
Centrum Archeologiczne w Ołomuńcu
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl