Tajemnice Kielicha Scremby'ego

Odkrycie Kielicha Scremby'ego w 2018 roku w Lincolnshire wywołało poruszenie w świecie archeologii. Ten niewielki, ale bogato zdobiony kielich pochodzi z czasów rzymskich, a jego obecność w anglosaskim grobowcu z VI wieku otworzyła nowe pytania dotyczące kontaktów kulturowych, rytuałów i symboliki wśród ludów wędrówkowych. W artykule przyjrzymy się szczegółom odkrycia, analizie naukowej oraz znaczeniu tego niezwykłego artefaktu.

Odkrycie na cmentarzysku w Scremby

Wykopaliska prowadzone przez Uniwersytet w Sheffield ujawniły 49 pochówków z okresu wędrówek ludów (480–540 n.e.). Jednym z najciekawszych odkryć był grób Sk18, należący do młodej kobiety. Oprócz tradycyjnych ozdób, takich jak okrągłe broszki i bransoletki, archeolodzy znaleźli nienaruszony kielich umieszczony obok jej głowy.

Ten kielich, znany jako Kielich Scremby'ego, wyróżnia się rzadkością i doskonałym stanem zachowania. Ma wysokość 5,7 cm i pojemność 280 ml, a jego powierzchnię zdobią wpuszczone motywy półksięży i serc wypełnione kolorową emalią.

Rzymskie korzenie i technologia wykonania

Analiza kielicha ujawniła, że powstał metodą odlewu na wosk tracony, co świadczy o zaawansowanym kunszcie rzymskim. Styl i materiały sugerują, że naczynie zostało wykonane we Francji w III wieku n.e., skąd mogło trafić do Brytanii w okresie rzymskiego panowania. Obecność takich artefaktów w anglosaskich grobach jest rzadkością, co podkreśla wyjątkowość tego odkrycia.

W przeciwieństwie do wielu rzymskich przedmiotów, które często były wykorzystywane jako złom, kielich był zachowany w całości, co sugeruje jego ceremonialne lub rytualne znaczenie. Może on symbolizować łączność z rzymską przeszłością lub stanowić dowód na przechowywanie i przekazywanie rodzinnych relikwii.

Analiza zawartości

Najbardziej intrygującym aspektem Kielicha Scremby'ego jest analiza śladów jego zawartości. Wnętrze naczynia zawierało pozostałości lipidowe wskazujące na obecność surowego tłuszczu wieprzowego. Brak oznak obróbki cieplnej sugeruje, że tłuszcz nie miał charakteru kulinarnego.

Według badaczy mógł on być używany w celach medycznych lub rytualnych. Teksty bizantyjskie z VI wieku wspominają o stosowaniu tłuszczu wieprzowego w leczeniu infekcji, co wzmacnia teorię o jego funkcji leczniczej. Jednakże nie wyklucza się też jego znaczenia symbolicznego, np. jako ofiary dla bogów lub elementu przejścia do życia pozagrobowego.

Symbolika i znaczenie w kontekście anglosaskim

Umiejscowienie kielicha w grobie kobiety może wskazywać na jego status jako symbolu duchowego lub przedmiotu o znaczeniu elitarnym. Anglosasi często przypisywali rzymskim artefaktom mistyczne znaczenie, co mogło odgrywać rolę w podkreśleniu statusu społecznego zmarłej. Włączenie takiego przedmiotu do pochówku mogło też symbolizować ciągłość tradycji lub duchowe połączenie z przeszłością.

Teorie dotyczące pochodzenia

Badacze rozważają dwie główne hipotezy dotyczące obecności kielicha w grobie Sk18:

1. Recylkacja z rzymskiego pochówku – Kielich mógł zostać odzyskany z wcześniejszego rzymskiego grobowca, co potwierdzają liczne inne artefakty znalezione w regionie.

2. Relikwia rodzinna – Mniej popularna teoria zakłada, że kielich był pieczołowicie przechowywany przez pokolenia jako pamiątka o szczególnym znaczeniu.

Każda z tych hipotez rzuca światło na sposób, w jaki ludzie wędrówek ludów postrzegali przeszłość i wykorzystywali materialne dowody dawnej chwały.

źródło:

Willmott H, Thompson L, Lundy J, Crichton-Turley CE., „Od stołu rzymskiego do grobu anglosaskiego: archeologiczna biografia Pucharu Scremby’ego.” European Journal of Archaeology.

2024;27(4):507-525. doi.org/10.1017/eaa.2024.12